Γιατί να πάρω γλουταθειόνη;

Η γλουταθειόνη (Glutathione) είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που παράγεται φυσικά από το σώμα και είναι σημαντικό για την προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες, την αντιγήρανση, την αποτοξίνωση και τη διατήρηση ενός υγιούς ανοσοποιητικού συστήματος.
Πρόκειται για μια μικρή πρωτεΐνη που αποτελείται από τρία αμινοξέα: την κυστεΐνη, το γλουταμινικό οξύ και τη γλυκίνη.
Υπάρχει σε δύο μορφές: την ανηγμένη γλουταθειόνη (GSH) που είναι η ενεργή, αντιοξειδωτική μορφή και την οξειδωμένη γλουταθειόνη (GSSG)  που είναι η μορφή της γλουταθειόνης που έχει χάσει ένα ηλεκτρόνιο μετά την αντίδραση με ελεύθερες ρίζες ή άλλα οξειδωτικά. Η αναλογία μεταξύ GSH και GSSG στα κύτταρα αποτελεί ισχυρό δείκτη της κυτταρικής υγείας και των επιπέδων οξειδωτικού στρες (η αύξηση του λόγου της οξειδωμένης (GSSG) προς την ανηγμένη γλουταθειόνη (GSH) θεωρείται ένδειξη οξειδωτικού στρες). 

Γιατί είναι σημαντική η γλουταθειόνη;

Αποτοξινωτική δράση: Η γλουταθειόνη συμμετέχει στην διαδικασία αποτοξίνωσης  καθώς προσδένεται σε τοξίνες και τις μετατρέπει σε μια μορφή που αποβάλλεται στα ούρα ή τη χολή. Μελέτες δείχνουν ότι υποστηρίζει την ηπατική υγεία τόσο σε παθήσεις του ήπατος όσο και σε έκθεση σε τοξίνες.

Ανοσοποιητική λειτουργία: Η γλουταθειόνη υποστηρίζει τόσο τις έμφυτες όσο και τις προσαρμοστικές ανοσολογικές αποκρίσεις. Υποστηρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα, ενισχύοντας τη λειτουργία των λευκοκυττάρων.

Αντιοξείδωση: Η γλουταθειόνη είναι σημαντικό αντιοξειδωτικό. Παρέχει αντιοξειδωτική προστασία, εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες και προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες, το οποίο σχετίζεται με τη γήρανση και πολλές χρόνιες παθήσεις, όπως οι καρδιαγγειακές νόσοι, ο διαβήτης και νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Μάλιστα, σε προκαταρκτικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν, η πρόσληψη γλουταθειόνης από φρούτα και ωμά λαχανικά συνδέθηκε με την προστασία από διάφορες μορφές καρκίνου. Επίσης παρεμπόδισε και την ανάπτυξή του σε εργαστηριακά πειράματα και μελέτες σε ζώα.

Αντιγήρανση: Τα υψηλά επίπεδα γλουταθειόνης σχετίζονται και με την καλή υγεία των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Η γλουταθειόνη έχει αντιγηραντική δράση καθώς μειώνει τη ζημιά από τις ελεύθερες ρίζες και υποστηρίζει την υγεία του δέρματος (η έρευνα δείχνει ότι μπορεί να λεπτύνει κηλίδες και να μειώσει ρυτίδες).

Κυτταρική επιδιόρθωση και αναγέννηση: Βοηθά στην προστασία των μιτοχονδρίων και στην υποστήριξη της παραγωγής ενέργειας στα κύτταρα.

Αναγέννηση άλλων αντιοξειδωτικών: Χάρη στη γλουταθειόνη, η βιταμίνη C, η βιταμίνη Ε και άλλα αντιοξειδωτικά μπορούν να «ξαναφορτίζουν» και να συνεχίζουν να μας προστατεύουν από το οξειδωτικό στρες. Όταν η βιταμίνη C εξουδετερώνει ρίζες, γίνεται αφυδροασκορβικό οξύ. Η γλουταθειόνη την αναγεννά πίσω στη δραστική μορφή της. Η βιταμίνη Ε προστατεύει τις κυτταρικές μεμβράνες από λιπιδική υπεροξείδωση και μετατρέπεται σε ριζική μορφή (TO•). Η βιταμίνη C επαναφέρει την τοκοφερόλη (βιταμίνη Ε), και για να λειτουργεί συνεχώς η βιταμίνη C χρειάζεται αναγέννηση από τη γλουταθειόνη. Η γλουταθειόνη ανακυκλώνει επίσης ουσίες όπως η ουμπικινόλη/ουμπικινόνη (συνένζυμο Q10) και συμμετέχει έμμεσα στην προστασία της καταλάσης και της υπεροξειδικής δισμουτάσης (SOD), διατηρώντας ένα ισορροπημένο αντιοξειδωτικό περιβάλλον.

Διατήρηση ενέργειας: Η γλουταθειόνη αποτελεί κεντρικό αντιοξειδωτικό του κυττάρου και παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ενέργειας, κυρίως μέσω της προστασίας των μιτοχονδρίων όπου παράγεται το ΑΤΡ. Κατά την παραγωγή ενέργειας δημιουργούνται ελεύθερες ρίζες, τις οποίες η γλουταθειόνη εξουδετερώνει, διατηρώντας υγιή τα ένζυμα της αναπνευστικής αλυσίδας και εξασφαλίζοντας σταθερή ενεργειακή απόδοση. Παράλληλα, χρησιμοποιεί NADPH για να ανακυκλώνεται στη δραστική της μορφή και συμμετέχει στην αποτοξίνωση κυττάρων, μειώνοντας την ενεργειακή σπατάλη που προκαλεί το οξειδωτικό στρες. Όταν τα επίπεδα γλουταθειόνης είναι επαρκή, τα μιτοχόνδρια λειτουργούν αποδοτικά, η παραγωγή ΑΤΡ είναι υψηλή και το σώμα διατηρεί περισσότερη ενέργεια, ενώ η έλλειψή της συνδέεται με κόπωση και μιτοχονδριακή δυσλειτουργία.

Τα χαμηλά επίπεδα γλουταθειόνης έχουν συνδεθεί με χρόνιες ασθένειες όπως ο διαβήτης, η νόσος του Πάρκινσον, οι αυτοάνοσες διαταραχές και η χρόνια κόπωση.
Επίσης, φαίνεται να συμβάλλει και στην αποκατάσταση βλαβών του DNA.

Μελέτες όπου χορηγήθηκε γλουταθειόνη έδειξαν ότι εμποδίζει τον σχηματισμό θρόμβων κατά τη διάρκεια επεμβάσεων, μειώνει τις παρενέργειες και αυξάνει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων χημειοθεραπείας (και κυρίως του Cisplatin σε γυναίκες με καρκίνο στις ωοθήκες), βοηθά ασθενείς με Parkinson, μειώνει την αυξημένη αρτηριακή πίεση σε διαβητικούς και αυξάνει τον αριθμό σπερματοζωαρίων σε άνδρες που έχουν μειωμένη συγκέντρωση σπέρματος.
Τέλος, μια αδημοσίευτη προκαταρκτική μελέτη με οκτώ ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου έδειξε ότι η γλουταθειόνη που χορηγείται δια στόματος έχει αντικαρκινική δράση.

Ποιοι έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν κάποια έλλειψη;

Έλλειψη γλουταθειόνης μπορεί να παρουσιαστεί εξαιτίας κάποιας ασθένειας που αυξάνει τις απαιτήσεις σε γλουταθειόνη, ελλείψεων των αμινοξέων που χρειάζονται στη σύνθεσή της ή ασθενειών που παρεμποδίζουν τον σχηματισμό της. Παραδείγματα τέτοιων καταστάσεων είναι ο διαβήτης, η μειωμένη συγκέντρωση σπέρματος, κάποια νόσος του ήπατος, ο καταρράκτης, η λοίμωξη από HIV, το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, ο καρκίνος και η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση.
Τέλος και το κάπνισμα σχετίζεται με τα χαμηλά επίπεδα γλουταθειόνης στον οργανισμό καθώς αυξάνει το βαθμό χρήσης της από αυτόν. 

Πηγές

H γλουταθειόνη βρίσκεται σε φρέσκα και κατεψυγμένα φρούτα και λαχανικά, ψάρια και κρέας. Τα σπαράγγια, το αβοκάντο και τα φιστίκια επίσης αποτελούν πλούσιες πηγές της. Φυσικές πηγές γλουταθειόνης αποτελούν οι τροφές πλούσιες σε θείο (σκόρδο, σταυρανθή λαχανικά) και οι πρωτεϊνούχες τροφές όπως τα αβγά και ο μοσχαρίσιος κιμάς. Οι βιταμίνες C και Ε βοηθούν στη σύνθεση της γλουταθειόνης.

Φυσικοί τρόποι για την ενίσχυση της γλουταθειόνης

Το σώμα μπορεί να παράγει γλουταθειόνη με φυσικό τρόπο - αν του δώσετε τα κατάλληλα εργαλεία. Η φυσική παραγωγή της υποστηρίζεται με:
- τροφές που είναι πλούσιες σε θείο: μπρόκολο, σκόρδο, κρεμμύδια
- πρωτεΐνη ορού γάλακτος
- τροφές πλούσιες σε σελήνιο και βιταμίνη C
- τακτική άσκηση
- επαρκή ύπνο και μείωση του στρες

Γλουταθειόνη σε Συμπληρώματα Διατροφής

Η από του στόματος χορήγηση μπορεί να έχει περιορισμένη απορρόφηση, γι' αυτό προτιμούνται λιποσωμικές μορφές.

Μορφές συμπληρωμάτων γλουταθειόνης

• Λιποσωμιακή γλουταθειόνη: Η πιο βιοδιαθέσιμη μορφή, με καλύτερη απορρόφηση.
• Ακετυλοποιημένη γλουταθειόνη: Πιο σταθερή και βιοδιαθέσιμη.
• Συμπληρώματα με βάση πρόδρομες ουσίες (π.χ. N-Acetyl-Cysteine - NAC: Πρόδρομο μόριο της γλουταθειόνης, που βοηθά τον οργανισμό να παράγει περισσότερη. - Ενισχύουν τη φυσική παραγωγή γλουταθειόνης από το σώμα.)
• Ενδοφλέβια χορήγηση: Χρησιμοποιείται κυρίως σε ιατρικό πλαίσιο, με άμεση απορρόφηση. 

Οφέλη της γλουταθειόνης ως συμπλήρωμα διατροφής

Αν και το σώμα μπορεί να συνθέτει γλουταθειόνη, τα επίπεδά της μειώνονται με την ηλικία, το άγχος, την κακή διατροφή, τις χρόνιες ασθένειες και την έκθεση σε τοξίνες. Η λήψη της ως συμπλήρωμα μπορεί να προσφέρει:

1. Αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Βοηθά στην καταπολέμηση της κόπωσης και ενισχύει τη φυσική αντοχή. Βελτιώνει την αθλητική απόδοση και την αποκατάσταση.
2. Ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Ιδιαίτερα χρήσιμη σε άτομα με χαμηλή άμυνα ή αυτοάνοσα νοσήματα.
3. Αποτοξίνωση του οργανισμού. Υποστηρίζει την ηπατική λειτουργία και την απομάκρυνση βλαβερών ουσιών.
4. Αντιγηραντική δράση. Καθώς μειώνει το οξειδωτικό στρες, βοηθά στη διατήρηση της νεανικότητας του δέρματος και των ιστών.
5. Βελτίωση της επιδερμίδας. Πολλοί χρήστες αναφέρουν λαμπερότερη, πιο καθαρή επιδερμίδα. Συχνά χρησιμοποιείται και ως δερματικό αποχρωστικό.

Ποιος ωφελείται από τη λήψη γλουταθειόνης:

- Άτομα με χρόνιο στρες, φλεγμονώδεις καταστάσεις ή έκθεση σε ρύπους/τοξίνες
- Όσοι πάσχουν από ηπατικές διαταραχές ή υποβάλλονται σε αποτοξίνωση
- Αθλητές που επιδιώκουν καλύτερη αποκατάσταση
- Ηλικιωμένοι, καθώς η παραγωγή γλουταθειόνης μειώνεται με την ηλικία

Συμπέρασμα:

Η γλουταθειόνη είναι ένα σημαντικό αντιοξειδωτικό με πολλαπλά οφέλη για την υγεία, ιδίως όταν το σώμα μας δυσκολεύεται να την παράγει επαρκώς. Τα συμπληρώματα μπορούν να βοηθήσουν σε περιπτώσεις χαμηλών επιπέδων λόγω ηλικίας, χρόνιας νόσου ή υψηλού οξειδωτικού στρες. Ωστόσο, η βιοδιαθεσιμότητα είναι σημαντικός παράγοντας, οπότε αξίζει να επιλέξετε ένα συμπλήρωμα υψηλής απορρόφησης και βιοδιαθεσιμότητας  (π.χ. liposomal).

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. Nutr Biochem 1997;8:660-72.
2. Am J Epidemiol 1994;139:453-65.
3. Cancer Lett 1996;110:63-70.
4. Nutr Cancer 1993;20:139-44.
5. J Clin Epidemiol 1994;47:1021-6.
6. Circulation 1998;98:1372-5.
7. Ann Oncol 1997;8:569-73.
8. J Clin Oncol 1995;13:26-32.
9. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 1996;20:1159-70.
10. Clin Sci 1991;81:739-42.
11. Hum Reprod 1994;9:2044-50.
12. Dis Colon Rectum. 2000 Aug;43(8):1133-40. 
13. Nutr Cancer 1995;17:57–75.
14. J Nutr Biochem 1994;5:218–26.
15. Integrative Medicine, 13(1), 8–12.
16. Molecular Aspects of Medicine, 30(1-2), 1–12.
17. European Journal of Clinical Pharmacology, 43(6), 667–669.
18. European Journal of Clinical Nutrition, 72(1), 105–111.
19. 19. Free Radical Biology & Medicine, 33(5), 1–6.